Božanstva čiji hram je nevidljiv, a vjernici neprestano obavljaju rituale bez saznanja o njegovom stvarnom prisustvu. Taj Bog nema ikonu i manifestaciju. Dobro, možda manifestaciju. Njegova egzistencija je postavljena na vjeri. Nesumnjivu potrebu da se vjeruje u njegovu moć. Zvuči kao fenomen poznat kao umjetnički uspjeh?! Nije transcendencija postignuća, već imanentnost sistema koji egzistira samo kroz svoje rituale. U tom smislu, vjera u uspjeh postaje epistemološki akt, koji je kao takav, neodvojiv od neznanja koje ona podrazumijeva. Neznanje koje nije greška, već uslov opstanka u polju umjetnosti. Jer, da bi se opstalo, neophodno je vjerovati u sistem čiji kriterijumi ostaju zatvoreni, nedokučivi, gotovo mitski. Dok sumnja neprestano ključa, ona opstaje u egzilu svijesti, kao složen i neophodan paradoks. Rituali koji okružuju auru poznatu kao umjetnički uspjeh — od selekcije, preko evaluacije, do priznanja — nisu samo formalni akti već performativni obredi kojima se reafirmiše pozicija vjernika u hijerarhiji svetosti. Umjetnica, pozivanjem posmatrača da bace čini, izlaže unutrašnju strukturu vjerovanja koja održava sistem. To je dijagnoza kolektivne religioznosti umjetničkog polja. Nada, u ovom kontekstu, ne biva optimistički impuls već fundamentalni ontološki uslov. Ona nije svjetlost na kraju tunela, već stanje bivstvovanja koje zadržava trajanje rituala. Ona je kao vjera, čije prisustvo se nikada ne potvrđuje, ali čije odsustvo je nezamislivo. U tom smislu, nada je neprekidna performansa vjerovanja i odbijanja da se vjeruje u odsustvo.
A ne. Idemo opet.
Dio teksta: Isidora Branković
Zorana Stevanović (1999) je završila osnovne i master studije na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu. Trenutno pohađa doktorske studije na istom fakultetu. Do sada je realizovala četiri samostalne izložbe. Performanse je izvodila u Beogradu i Banja Luci. Osim toga, učestvovala je na brojnim grupnim izložbama i rezidencijalnim programima u zemlji i inostranstvu.
Njena umjetnička praksa istražuje teme konzumerizma, emocionalne ograničenosti i individualne preosjetljivosti u savremenom društvu, koristeći različite medije i pristupe kako bi pristupila tenzijama između ličnog iskustva i šire društvene dinamike.
