Izložbe Archive - Vagon Gallery

ART & MOVIE & DESIGN

Isidora Branković — Wed, 26 Aug 2026 13:01:03 +0000

ART & MOVIE & DESIGN

Šta se događa kada se susretnu dvije umjetničke sredine koje dijele interes za savremenu umjetnost, ali dolaze iz različitih kulturnih i akademskih konteksta?

U septembru ove godine, Banja Luka postaje mjesto takvog susreta.

Povodom 30 godina diplomatskih odnosa Japana i Bosne i Hercegovine, započinje saradnja između Nihon University College of Art i Akademije umjetnosti Univerziteta u Banjoj Luci, u partnerstvu sa Studentskim kulturnim centrom i Galerijom Vagon.

Japanska i lokalna umjetnička i akademska scena susreću se u Banjoj Luci kroz film, dizajn, razgovor i zajednički rad, otvarajući prostor za razmjenu iskustava i nove načine stvaranja.

Prvi dio programa donosi:

01.09. | 20:00 | GALERIJA VAGON
ART & MOVIE & DESIGN
Otvaranje izložbe

02.09. | 20:00 | STUDENTSKI KULTURNI CENTAR
MOVIE SCREENING

04.09. | 20:00 | GALERIJA VAGON
ARTIST TALK
sa profesorima Tets Ohnari i Ryuta Iida

Vidimo se 1. septembra u Galeriji Vagon!

ENG

ART & MOVIE & DESIGN

What happens when two artistic communities meet, sharing an interest in contemporary art, yet coming from different cultural and academic contexts?

This September, Banja Luka becomes a place for such an encounter.

Marking 30 years of diplomatic relations between Japan and Bosnia and Herzegovina, a new collaboration begins between Nihon University College of Art and the Academy of Arts of the University of Banja Luka, in partnership with the Students’ Cultural Centre and Vagon Gallery.

The Japanese and local artistic and academic communities come together in Banja Luka through film, design, dialogue, and collaborative work, creating space for the exchange of experiences and new ways of creating.

The first part of the programme includes:

01.09. | 20:00 | VAGON GALLERY
ART & MOVIE & DESIGN
Otvaranje izložbe

02.09. | 20:00 | STUDENT’S CULTURAL CENTER
MOVIE SCREENING

04.09. | 20:00 | VAGON GALLERY
ARTIST TALK
with professors Tets Ohnari and Ryuta Iida

See you on September 1 at Vagon Gallery.

The post ART & MOVIE & DESIGN appeared first on Vagon Gallery.

Otvori mi vrata diskurzivnog aparata

Isidora Branković — Tue, 21 Jul 2026 10:45:28 +0000

Danilo Bursać (1994) u svojoj praksi primenjuje različite medije i pristupe, uglavnom video, performans i tekst. Teme kojima se najčešće bavi vezane su za prirodu umetnosti i ontološka preispitivanja same umetnosti, diskursa sveta umetnosti, ali i položaja samog umjetnika unutar njega. Dobitnik je „Nagrade za izraz“ Akademije likovnih umjentosti Trebinje 2018. godine i finalista je nagrade „Mangelos“ 2024. Trenutno pohađa doktorske akademske studije na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu na odseku Novi mediji, gdje je i zaposlen u zvanju istraživač – pripravnik.

The post Otvori mi vrata diskurzivnog aparata appeared first on Vagon Gallery.

HomeSickHome

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 21:58:50 +0000

U ovoj izložbi, Lada Ucheva uspostavlja kompleksan vizuelni i politički režim u kojem se motiv doma formira unutar iskustava ratne zone, nasilne migracije i sistemske represije. Prostor koji se pred nama otvara strukturiran je kroz sudar intenziteta: nježni, gotovo sentimentalni vizuelni segmenti koegzistiraju sa grubim, sirovim elementima, proizvodeći ambijent u kojem percepcija stalno oscilira između privlačnosti i uznemirenosti. Ikonografija ruža, kuća i roza tonova djeluje kao precizno konstruisan aparat vizuelne sugestije. Ovi elementi aktiviraju duboko ukorijenjene slike sigurnosti, intime i emocionalne topline, uvodeći posmatrača u prostor koji obećava stabilnost i zaštitu. Njihova formalna mekoća i estetska pristupačnost generišu osjećaj bliskosti, gotovo automatsku identifikaciju sa idejom doma kao utočišta. Upravo unutar tog registara nježnosti dolazi do intenzifikacije uznemirujućeg efekta. Grubi materijali, oštri rezovi, disciplinovane strukture i repetitivni sistemi uvode drugi sloj, koji nosi iskustvo nasilja, kontrole i prisile. Njihovo prisustvo ne razbija površinu, nego se s njom prepliće, stvarajući kontinuum u kojem se mekoća i brutalnost međusobno pojačavaju. Nježni motivi postaju nosioci pritiska, dok grubi elementi preuzimaju ulogu strukturalnih okvira koji organizuju i ograničavaju prostor. Ova tenzija proizvodi specifičan oblik uznemirenosti koji ne proizlazi iz direktne reprezentacije nasilja, nego iz njegove disperzije kroz formu. Vizuelni jezik funkcioniše kao sistem u kojem se političko upisuje u ritam, materijal i ponavljanje. Repetitivnost dodatno zgušnjava to iskustvo, pretvarajući pojedinačne elemente u akumulirane strukture koje insistiraju na trajanju i izloženosti. Unutar tog sistema, dom se artikuliše kao prostor u kojem se sigurnost i nasilje neprestano preklapaju. Rat, migracija i politička represija djeluju kao sile koje organizuju percepciju i određuju granice mogućeg, dok tijelo i mišljenje ostaju pod njihovim kontinuiranim pritiskom. Ućutkivanje, kontrola i isključenje funkcionišu kao operativni principi koji oblikuju kako prostor, tako i iskustvo subjekta unutar njega. Ova praksa proizvodi situaciju u kojoj vizuelna nježnost intenzivira svijest o nasilju koje je strukturira. Posmatrač se suočava sa ambijentom koji zahtijeva dugotrajno zadržavanje i perceptivni napor iznova proizvodi kroz napetost između privlačnog i opterećujućeg.

Tekst: Isidora Branković

Lada Učajeva (rođena 1992 u Saratov, Rusija) je savremena multidisciplinarna umjetnica koja živi i radi u Crnoj Gori. Diplomirala je na Stieglitz Academy of Art and Design (2015) i završila Paideia School of Contemporary Art Interpretation (2016). U svom radu bavi se temama ekonomske nejednakosti, političke represije, nasilja i rada.

Radi sa različitim materijalima kao što su tekstil, metal, staklo i papir, ali njenu praksu u osnovi određuju tekst i repetitivnost. Kroz ponavljanje riječi, pokreta i formi gradi radove koji akumuliraju značenje, vrijeme i rad, čineći proces stvaranja vidljivim i pojačavajući ideju koju prenosi.

Njene recentne samostalne izložbe uključuju Antifragility (Cirih, 2026), 99% u SpazioSERRA gallery (Milano, 2025) i White Noise u European Art Community (Budva, Crna Gora, 2024). Dobitnica je stipendije Garage Museum Young Artist Support Program (2022). Njena praksa polazi od razumijevanja umjetnosti kao inherentno političkog prostora, otvorenog za višestruka tumačenja.

Otvaranje Postavka

The post HomeSickHome appeared first on Vagon Gallery.

she opens herself to thirteen thirty-two ways of looking at a motherland

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 21:52:14 +0000

obloži riječšpilju: kako pisati bez jezika

svoj rad obično zovem poezijom, ali ono što stvarno radim je da “hodim duplo poput duha”, što znači da prevodim (sebe (i druge)), a kad prevodim (sebe (i druge)), onda je to u jedan jezik koji imam, a koji ne mogu nazvati svojim. kako sablasno!

neko je rekao da je svaka riječ destilat istorije, premda se ne sjećam čije su to riječi bile. pisati, dakle, znači biti opsjednut, ili tačnije, dopustiti da te, sloj po sloj, opsjedaju dijelovi svih jezika oko kojih se tvoj jezik ikad obavio. neka opsjedanja su prijatnija od drugih, a neki od nas hode teško opsjednuti.

jedno moje teško opsjedanje je ono što od milja zovemo “našim”. “našim” opsjedanjem raspukao se “naš” jezik, raspukle su se “naše” rijeke, “naši” gradovi, “naša” tla, “naši” ljudi, i u tom puknuću rođena sam beznašna i bezjezična, jer “naše” opsjedanje mi uze jezik i ostavi me bezjezičnu, a biti bez jezika teško je stanje za pjesnikinju (a kamoli pjesnikinju netom rođenu).

šta onda čini pjesnikinja kojoj je oduzet jezik?

ona pronađe riječ.

od te riječi pravi riječšpilju.

ona pustoši svoju riječšpilju.

ona sjedi u svojoj pustoj riječšpilji.

ona sjedi pusta u svojoj pustoj riječšpilji.

ona ustaje i oblaže riječšpilju panterkožom,

širi kože, kožvamo / kožtamo, preko svoje puste riječšpilje.

daje odaje svojoj pustoj riječšpilji, daje joj odaje, predvorja, odaje,

daje odaje, predvorja, komore, odaje,

daje odaje, predvorja, klapne, odaje.

daje joj divljinu,

divljinu

daje joj divljinu

i sluša njen drugi

svejednak drugi i drugi

ton.

OBLOŽI RIJEČŠPILJU

panterkožama,

proširi ih, kožvamo kožtamo,

čulvamo čultamo,

daj im predvorja, komore, klapne

i divljine, parijetalno,

i osluškuj njihov drugi

svejednak drugi i drugi

ton.

–––

autor: Paul Celan

prevela: Katarina Gotic Damiani

Katarina Gotic Damiani je pjesnikinja čija praksa obuhvata eksperimentalno pisanje, prevođenje, performans
i vizuelnu umjetnost, pri čemu jezik tretira kao prostor eksperimenta, pregovora i materijalnog susreta.
Autorka je tri zbirke poezije — we need a breathing tongue between (kith books, 2024), where am i in the
world? (2025) i leerlauf (parasitenpresse, 2026) — te niza jezičkih projekata koji istražuju translingualnost,
fragmentaciju i gubitak maternjeg jezika. Njena praksa je podržana brojnim stipendijama i nagradama,
uključujući Stipendiju za ne-njemačku književnost (2023), Istraživačku stipendiju za prevodioce (2024) i
Stipendiju za projekte i čitalačke serije (2025) od Berlinskog Senata. Trenutno je doktorandica u oblasti
umjetničkog istraživanja na Univerzitetu primijenjenih umjetnosti u Beču.

The post she opens herself to thirteen thirty-two ways of looking at a motherland appeared first on Vagon Gallery.

Kameleoni

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 21:34:53 +0000

Kameleoni su metafora za prilagođavanje uslovima savremenog sistema.

Identitet se formira u odnosu na sistem koji menja pravila i zahteve.
Kamuflaža funkcioniše kao strategija opstanka.
Kamuflaža je način kretanja kroz promenljive strukture.

Savremeni vizuelni kontekst oblikuje percepciju kroz fragmente.
Jedan kadar proizvodi čitavu konstrukciju značenja.
Sekvenca postaje prostor pretpostavke.

Slikom je izdvojen trenutak.
Izdvojeni trenutak pokreće mikrosvet.
Mikrosvet se gradi iz ličnih uverenja.

Noćni klub kondenzuje sistem.
Svetlo uslovljava vidljivost.
Ritam uslovljava reakciju.
Pogled uslovljava poziciju.

Telo menja boju.
Telo menja formu.
Telo nestaje i vraća se u odnosu na ambijent.

Kameleoni sagledavaju savremeni trenutak kroz proces promene.
Promena oblikuje način opstanka.
Promena oblikuje način predstavljanja.
Promena oblikuje način verovanja u sopstvenu sliku.

Anđela Kopanja (1998. Novi Sad) je osnovne akademske studije slikarstva završila na Akademiji umetnosti u Novom Sadu 2021. godine, a zatim i master studije slikarstva na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu 2023. godine. Trenutno je na prvoj godini doktorskih akademskih studija na istom fakultetu, gde je od nedavno stekla zvanje istraživač – saradnik u nastavi. Prezentovala je svoje radove na mnogobrojnim kolektivnim i pet samostalnih izložbi / projekata, od kojih bi izdvojila kolektivne izložbe Masterpieces IV u galeriji U10 (2022) i Zovem se sasvim obično u Paviljonu Cvijete Zuzorić (2023), kao i samostalne izložbe: Imaginarni susret u Galeriji na Štrafti (2024) Just do u galeriji KvART BW (2023) i samostalni projekat (Party) time u Omladinskom kulturnom centru Opens (2023). Bila je članica organizacionog tima Bijenala mladih 2022 – 23.
Anđelina praksa obuhvata niz medija uključujući slikarstvo, fotografiju, video, svetlosne instalacije, objekte i zvuk. Živi i radi u Beogradu.

The post Kameleoni appeared first on Vagon Gallery.

Radije bih umerla nego zgrešila, radije bih umrla nego zgrešila, radije bih umrla nego zgrešila

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 20:59:28 +0000

„Hoćeš da budeš mučenik?“ upitao je Gejb, podižući obrve.
„Valjda. Da, zapravo. Tako nešto.“
„Sajruse,“ reče Gejb uz osmeh, „ti ne umeš ni sopstveni prljav veš da opereš.“ Klimnuo je glavom ka Sajrusovoj majici, izgužvanoj i isprskanoj flekama od kafe oko kragne. „Misliš da ćeš moći da opašeš bombu oko grudi i ušetaš u kafić?“
„Mučenik!”, Kave Akbar

Deo dijaloga, izdvojen iz romana „Mučenik!”, vratio me je na razgovor sa umetnicom koja je, aludirajući na svoj rad „Radije bih umrla nego zgrešila”, ironično govorila o kompleksima mučeništva, stavljajući svoje lice u kontekst Jovanke Orleanke. U razgovoru o radu izgovara: „Od sebe pravimo velike žrtve. Daleko si od Jovane Orleanke; nisi na lomači, ovo je jutjub vatrica”.
U pristupu punom humora, lake egzekucije, ironije i vešte reprezentacije modela samoprezira, Jana Jovašević postavlja pregršt pitanja o svakodnevnim preopterećenjima, kompleksu stradanja i ruminaciji, kao i o artificijalnim metodama otpora koje se nalaze i u našem svakodnevnom životu.
Jovaševićeva operiše samokritikom koja je istovremeno alat i tema ove izložbe. Kroz lakoću koja nije eskapizam, već svesna strategija suočavanja sa generacijskim rigidnostima i socijalnim konvencijama u kojima učestvujemo, često protiv vlastite volje, radovi funkcionišu kao autoportreti koji se deseksualizuju, izlažu i ismevaju, praveći od sopstvenog lica plod zabrane, objekat pljuvanja ili heroinu čije je stradanje komično neadekvatno.

U radu „Radije bih umrla nego zgrešila”, umetnica sebe postavlja u kontekst Jovanke Orleanke, heroine koja je donosila velike, dramatične odluke za slobodu i prava, nasuprot savremenom paralisanju mikro-odlukama koje karakteriše naše društvo. Koliko smo prestravljeni od samih sebe? Koliko intelektualizujemo do te mere da nas to sprečava u delovanju? Jovaševićeva poentira da od sebe pravimo mučenike u situacijama koje su daleko od lomače, najčešće je to performans stradanja, samosažaljenje obavijeno u estetiku otpora. Audre Lord u svom delu „A Burst of Light” započinje nešto što će danas postati koncept samo-nege, izvitoperen i komodifikovan u odnosu na svoj inicijalni kontekst. „Briga o sebi nije ugađanje sebi; to je samoočuvanje, a ono predstavlja čin političke borbe.” Danas, ova ideja, koja se prvobitno vezivala za tehnike otpora kako zajednice, tako i pojedinaca, u staranju o sebi kao prkosnom činu protiv kapitalističkog pritiska koji od nas zahteva konstantnu produktivnost, postala je deo „časti se!” kulture. Kupovinom maske za lice i puštanjem lofi hiphop beat-ova generisanih veštačkom inteligencijom pored videa vatre, pokušavamo da smirimo uznemireni nervni sistem, time što dajemo vreme i novac nehumanim modelima koji su nas u to stanje doveli.
Jovaševićeva u svom radu „Radije bih umrla nego zgrešila” bira sliku poznate mučenice Jovane Orleanke i stavlja je u jukstapoziciju sa videom vatre iz kamina, stvarajući dvojaku asocijaciju na njeno tragično stradanje, ali i na umetničin portret infiltriran u tu situaciju, gde nema dramatičnog fizičkog stradanja, već samo nemogućnost oblikovana savremenošću. Umetnica ne bira smirivanje kroz lo-fi estetiku ili minimalizam, već kroz artificijelnost slika generisanih putem veštačke inteligencije koje sugerišu smiraj, ali ga zapravo nikada ne dostižu. Tu se otkriva još jedan sloj ironije: čak i kada tražimo utehu, biramo simulaciju umesto zajednice.

Jovanka Orleanka, kao i druge osveštane Device Mučenice, Sveta Agata, Sveta Lucija, Sveta Barbara, koje su više volele čednost i smrt nego živote ispunjene bogatstvom i seksom, paradoksalno su viđene kao jedne od najseksepilnijih žena tokom srednjeg veka, jer su bile lepe i otporne prema telesnosti. Ova konfuzna pozicija, koja istovremeno predstavlja objekt želje i simbol odricanja, uklapa se u umetničin koncept gde sebe deseksualizuje dok svoj lik stavlja u poziciju mučenice. Međutim, za razliku od srednjovekovnih svetica, njena “lomača” je digitalna simulacija, a njen “mučenički čin” predstavlja ironičnu posmatračku poziciju prema sopstvenom teatru stradanja, koja kulminira porukom „radije bih umrla nego zgrešila.” Ova izjava, s jedne strane, validira arhetip device mučenice, a s druge aludira na današnji strah od greške kroz prerazmišljanje, što dovodi do nemogućnosti delanja.
U instalaciji „Tree of Knowledge,” umetnica nastavlja ovaj dijalog sa ženskim telom kao mestom greha, iskušenja i kazne. Nasleđujući dugu tradiciju u kojoj je lepota bila sinonim za vrlinu, Jovaševićeva gradi instalaciju koja tu logiku obesmišljava. „Pošto je priroda bila shvaćena kao božanska, oni koji su bili najsvetiji i stoga najbliži Bogu bili su takođe u harmoniji sa prirodom. Prema tome, bili su nužno lepi”. U ovoj logici, slike pre-pale Eve bile su portreti najlepše žene koja je mogla postojati.
Jovaševićeva preuzima ovu ikonografiju, ali je pretvara u parodiju: jabuke nose njeno sopstveno lice, ali nisu plodovi harmonije, već plodovi koji su sami popadali i ostali neubrani. Umesto idealizovane Eve koja stoji na pragu greha, dobijamo multiplikovane verzije umetničinog lica, ne kao lepotu prema kojoj se sve druge lepote mogu meriti, dok je naravno gola, već kao odbačeni plodovi.
Ova deseksualizacija je politički čin, upravo zato što je skoro uvek bilo u redu prikazati Evu golom i u crkvenom kontekstu, dok je kontrola nad ženskim telom uvek bila posredovana kroz estetiku i religiju. Stavljajući svoj odliv, svoju sliku, svoj lik u prostor instalacije umesto svog tela, ona zadržava kontrolu nad narativom, ali istovremeno priznaje da se objektivizacija ne može potpuno izbeći, čak ni u telesnom odsustvu. Umetnica svesno izbegava performans u klasičnom smislu jer prisustvo tela neizbežno vodi objektivizaciji. Umesto toga, ona stavlja reprezentaciju lika u situacije u kojima bi inače bilo živo telo, čime neizbežno kontroliše primarne asocijacije i interpretaciju rada. Procesualnost njenog rada ne dolazi iz konceptualne strogosti, već iz potrebe da se materijalizuje ono što inače ostaje u zoni nelagode, ona prijatno-neprijatna teritorija gde se istovremeno pljuje na sebe i gradi narativ o sebi.

Rad „Tree of Knowledge”, nastao u kolaboraciji sa Katarinom Bošković, dodatno usložnjava ove teme kroz pitanje autorstva i kolektivne kreacije. Jabuke sa licem umetnice, zmija-falus kao kruna monumentalne parodije, artificijalni materijali koji naglašavaju kontekst i uslove u kojima umetnica stvara, sve to govori o pozicioniranju u savremenom sistemu umetnosti, ali i o tome kako se transgresija sama po sebi može pokazati kontingentnom, slučajnom, čak i komičnom.
U sklopu izložbe “Radije bih umrla nego zgrešila,” radovi Jane Jovašević ne nude katarzu; umesto toga, postavljaju nam pitanje u kojoj meri naši mehanizmi odbrane služe zaštiti, a u kojoj nas parališu. Koliko se otpor razlikuje od rigidnih konvencija protiv kojih se borimo? I najvažnije, da li si spreman/a da se smeješ samom/samoj sebi, ili još uvek misliš da si na lomači?
Upravo u toj neizvesnosti, u prostoru između samoprezira i samoironije, između paralisanosti i delanja, između Eve pre pada i Eve nakon, Jovaševićeva gradi svoj rad, koristeći jeftine materijale, vidljive šavove, odlivke vlastitog lica i simulacije smirenosti. Jer ako već ne možemo izbeći stradanje, možemo barem prestati da ga shvatamo toliko ozbiljno. Možemo prepoznati da su naši grehovi mali, naše lomače digitalne, a naše mučeništvo dobrovoljno. Jovaševićeva nam ne nudi refrigerijum, već humor kao način preživljavanja, lakoću kao otpor, i jabuku koja nije zabranjena, već možda… nepotrebna.

Tekst: Jovana Trifuljesko

Jana Jovašević (1995, Ivanjica) završila je osnovne (2022) i master studije (2024) na Vajarskom odseku Fakulteta likovnih umetnosti u Beogradu, gde trenutno pohađa doktorske umetničke studije. Tokom
2023–2024. studirala je na Nacionalnoj visokoj školi lepih umetnosti u Parizu kroz Erasmus+ program. Dobitnica je Nagrade Vajar Vladeta Petrić početkom 2025. godine. Njene skorašnje izložbe uključuju Palimpsesti (Galerija 73, Beograd, 2024), Seks i politika (BL Art Festival, Banja Luka, 2024), Pseudosenke (U10, Beograd, 2024) i Stavovi i forme (Muzej savremene umetnosti Vojvodine, Novi Sad, 2023). Godine 2023. predstavila je i samostalne izložbe Zadovoljština (Galerija Kornjača, Beograd) i Pleasure is All Mine (Šok zadruga, Novi Sad), kao i učešće na izložbama Playground (Earl Lu Gallery, Singapur), Plava izložba (Muzej savremene umetnosti, Beograd) i Masterpieces V (U10, Beograd). Učestvovala je i na više studentskih izložbi u Domu omladine Beograda, a izlagala je i na velikim manifestacijama poput Vajari Srbije (Paviljon Cvijeta Zuzorić, 2022). Njene rane izložbe uključuju Festum21 (SKC, Beograd, 2021) i Prvi put izlažem (Kuća Jevrema Grujića, 2021). Učestvovala je na međunarodnoj rezidenciji Tropical Lab 17 na LASALLE College of the Arts u Singapuru 2023. Od 2024. godine članica je Umetničkog kolektiva U10 u Beogradu. Od 2025. zaposlena je kao istraživačica- pripravnica na Vajarskom odseku Fakulteta likovnih umetnosti.

Otvaranje Postavka

The post Radije bih umerla nego zgrešila, radije bih umrla nego zgrešila, radije bih umrla nego zgrešila appeared first on Vagon Gallery.

Režim snova

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 20:23:51 +0000

Režim snova: Pod svojim budnim okom

Korišćenje ličnog života kao preteksta za umetničku praksu u radovima Žarka Aleksića ponire duboko u intimu snevača. Otuda i izložba Režim snova obuhvata tri postojeća rada kojima se fenomen sna ispituje u svojim različitim pojavnim oblicima: kroz fizički otisak tela na posteljini (instalacija od 168 fotografija pod nazivom Sanjari), uticaj medija javnog informisanja na
(kolektivnu) podsvest (višekanalna video-instalacija Režim snova – REM), te razumevanje pojma sna u metaforičkom ključu, kao naličja očekivanja i nadanja (video rad/film Flaše za hleb). I dok Sanjari dokumentuju poslednjih šest meseci koje umetnik provodi u Srbiji pre nego što će se odseliti na studije u inostranstvu, Flaše za hleb beleže prvih šest meseci u novoj sredini, Beču. Režim snova – REM, pak, ima opštije polazište, a svoje premise o kontroli u kognitivnom kapitalizmu gradi na neočekivanoj homonimiji reči REM, kao nazivu za fazu sna u kojoj se najintenzivnije sanja i skraćenici za Regulatorno telo za elektronske medije u Srbiji. Od tri video eksperimenta u ovom rada dva su fokusirana na lice, ono upravo probuđeno iz sna i ono koje neprestano tokom osamnaest sati gleda u ekran – bunovno, pasivno, beskrajno receptivno… REM se stoga u izvesnom smislu može okarakterisati i kao dokumentacija performansa, gde umetnik ispituje granice mentalne i fizičke izdržljivosti (budući da tokom tih osamnaest sati samo nepomično sedi pred ekranom), bukvalizujući metaforu pasivnog recipijenta i dovodeći je do apsurda voljnim zanemarivanjem elementarnih potreba. Dnevnik sna kao mentalne aktivnosti
neophodne za čovekovo samoodržanje ovde postaje dnevnik auto-torture u kom je umetnik takoreći sveden na puki provodnik sadržaja medija javnog informisanja. Ti sadržaji nisu samo jedan od elemenata koji konstituiše njegovu stvarnost, već u datom vremenskom periodu postaju suština njegove stvarnosti. Kroz stilski jednostavan izbor da u jednom neprekinutom statičnom kadru snima svoje lice, umetnik gradi specifičan odnos prema autoportretu, pa iako autoportretsko beleženje nije njegovo središte, lice ostaje glavni vizuelni nosilac rada, ukazujući na to kako se čitav proces odražava na ispitanika. Ovo nije reprezentativni autoportret, već jedan neuobičajen žanrovski obrt umetnika sa znamenjem svog zanata – umesto tradicionalne četkice i palete, svo znamenje umetničkog čina – maratonskog izlaganja sadržajima sedam kanala sa
nacionalnom frekvencom – odražava se na licu. Narativni element rada sastoji se od zvučne slike TV programa u jednoj, odnosno sna koji umetnik govori na svakih sat i po vremena buđenja u drugoj instalaciji. Ako je lice posredni izraz, onda je TV sadržaj, suočen sa sadržajem snova direktni nosilac značenja. Tendenciozna nenaučnost metodologije – subjekat je ovde ujedno i objekat – čini ovaj rad prevashodno pokušajem da se kroz samopregor na sopstvenom primeru ispitaju dometi
medijskog brainwashing-a. Ipak, ta na-nauku-nalik ozbiljnost otvara prostor za pitanje koliko smo u stanju da sami sebe sistematično pasivizujemo, a upravo je kontekst u kom se rad izlaže, pored same metodologije, ono što ga čini krajnje nelagodnim. Bolnički krevet sa položenim televizorima prostor je na kom svojevoljno podležemo eksperimentu bez garancije da neće biti posledica.

Treći video eksperiment u okvir instalacije predstavlja niz brzomenjajućih skrinšotova: konačno se otkriva sadržaj TV programa, ali ne u svojoj celosti, već kroz izolovane slike koje autor bira da prikaže, a koje kao u noćnoj mori flešuju pred našim očima. Te slike toliko su prepoznatljive (ličnosti, studiji, logo, zabavni, informativni program…) da nije potrebna ni čitava sekunda da bi ih publika registrovala, toliko su duboko urezane da čine ikonografski kor naše svesti. I dok Režim snova – REM fenomen sna uzima doslovno, kao ključni motiv i predmet istraživanja, preostala dva rada prilaze mu indirektno.

U Sanjarima nema sadržaja snova, niti njegovih snevača, već samo fizičkog otiska nesvesnih kretnji dvoje ljudi u periodu od šest meseci, tokom kojih svakog jutra nastaje po jedna fotografija posteljine (različitih kreveta). Aranžirane u grupi na zidu galerije, poprimaju gotovo apstraktan karakter koji na prvi pogled zanemaruje dokumentarnost i sva potencijalna značenja pred izrazitom slikovnošću foto-instalacije. Budući da je reč o radu koji je nastajao neposredno pre nego što će se autor, motivisan umetničkim pozivom, iseliti iz zemlje, izrazito formalistički utisak koji fotografije u ovom poretku ostavljaju u izvesnom smislu korelira i sa jakim mladalačkim umetničkim aspiracijama koje delo tretiraju gotovo kao samodovoljnu formu. Uz to, sama metodologija ima nešto od nadrealizma, podsećajući čak na rejografiju, gde posteljina funkcioniše kao fotosenzitivni papir, a telo kao uklonjeni predmet. Ipak, treba uočiti da se san ovde, za razliku od Režima snova – REM tretira kao nešto što izmiče, nešto toliko daleko u polju duha da ga vizuelni medij može dosegnuti ne ni kroz telo koje sanja, nego kroz otisak tog tela. Stoga se u izvesnom smislu može razumeti i kao sušta suprotnost radu Flaše za hleb gde se umetnik sa svojom partnerkom, istom onom sa kojom je radio Sanjare, suočava sa opredmećenim snom (noćnom morom?) života u Beču.

Flaše za hleb se, poput Sanjara, nastavljaju na liniju samobeleženja, ali za razliku od Sanjara kroz filmski medij postižu grubu sliku koja se svesno odriče formalizma i apstrakcije prethodnog dela. I mada dokumentarno nije neutralno po sebi – čemu u prilog govori i činjenica da je već sama odluka da se započne snimanje čin svesnog izbora, ovde nema mnogo eksplicitnih
umetničkih intervencija (slika je, kako se to često govori, sirova) i sva tragika životne infrastrukture koja vodi ostvarivanju snova organski proizilazi iz sadržaja (kao, primera radi, jedna od najefektivnijih scena u filmu, gde u dugom neprekinutom kadru flaše lupkaju u kesi na putu do supermarketa). Umetnik bira da snimi jednu od egzistencijalno najtežih epizoda
zajedničkog života u inostranstvu – trenutak u kom partnerka i on ostaju bez materijalnih sredstava i nose flaše na reciklažu ne bi li od te transakcije obezbedili sebi novac za hranu. Medijatizacija sopstvene realnosti u trenucima najveće frustracije čita se ne toliko kao poverty (auto-)porn, koliko kao jedino moguće rešenje, kao rasterećivanje realnosti, udaljavanje od nje i
pretvaranje svakodnevice u fikciju. Ovo duboko zadiranje u privatno i doslednost u gotovo opsesivnom samodokumentovanju otvara svet izrazito egzibicionističko-voajerske izložbe. I mada postoji znatan hronološki odmak od trenutka nastanka ovih radova, znakovito je koliko su prilike na kolektivnom planu ostale statične, počev od osećaja neophodnosti da se iskorači iz matične umetničke sredine, preko velikih ekonomskih i egzistencijalnih previranja nakon što se u tome uspe, pa sve do problema koji je danas u društvenom smislu možda i najznakovitiji – mesta medija javnog informisanja u kolektivnom sanjanju. Pa ipak, Režim snova se ne zaustavlja samo na tome, već o snu govori sveobuhvatno, od poetske slike do distopijske parabole.

Kustoskinja izložbe: Ana Filipović

Žarko Aleksić (1985, Knjaževac) radi u različitim medijima integrišući iskustvo, fotografiju, video, instalaciju i performativnost. Njegova postdisciplinarna umetnička praksa zasniva se na ispitivanju svesti, mentalne obrade i veštačke inteligencije: u vezi sa društveno-političkim problemima kognitivnog kapitalizma i sticanja znanja, obrazovanja, dematerijalizovanog rada i nadzornog kapitalizma, kao i razradom obrade podataka kao što su biomarkeri i korelacioni podaci prikupljeni pomoću naučnih mernih uređaja i društvenih mreža. Žarko je izlagao na brojnim samostalnim i grupnim izložbama u Srbiji i inostranstvu. Trenutno predaje na Odseku za Nove Medije Fakulteta Likovnih umetnosti u Beogradu.

Ana Filipović (Beograd, 1998) završila je master studije na Odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu, gde trenutno pohađa doktorske studije i radi kao istraživač- pripravnik pri Institutu za istoriju umetnosti. Kritičarka je portala “Filmoskopija” i saradnica nekoliko domaćih i međunarodnih filmskih festivala, među kojima i Festivala autorskog filma. U proteklih nekoliko godina sticala je praksu u nekim od najznačajnijih institucija kulture u Srbiji i doprinela realizaciji većeg broja izložbi savremene umetnosti. Autorka je više naučnih radova i stručnih tekstova. Saradnica je Centra za Američke studije Filozofskog fakulteta u Beogradu. Primarna oblast njenog interesovanja tiče se višestrukih odnosa filmskog medija i moderne umetnosti, odnosno savremenih umetničkih praksi.

Otvaranje Postavka

The post Režim snova appeared first on Vagon Gallery.

Društvo nevidljivih simptoma: Nađe u dijalogu

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 16:08:52 +0000

Društvo nevidljivih simptoma: Nađe u dijalogu
Nađa Kračunović, Nađa Stanojević

Datum: 11.12. u 19h
Galerija Vagon

U sklopu aktuelne izložbe „Jednoj ženi gorela glava 12 dana“, pozivamo vas na razgovor posvećen nevidljivim simptomima tela, medicinskim sistemima u regionu, bolu, individualnim i kolektivnim praksama koje se istima bave.

Razgovor otvaramo pitanjima koja medicina često propušta da čuje – o simptomima bez dijagnoze, društveno-političkim pritiscima, samoorganizaciji i strategijama preživljavanja, oslanjajući se na primere iz umetničkih i aktivističkih praksi. Polazeći od iskustva života sa multiplom sklerozom, govorićemo o tome kako nenormativno telo može da pronađe snagu, prostor i slobodu kroz zajednicu. Biće predstavljena samoorganizovana MS mreža podrške koja je ponikla na Discordu, a danas okuplja ljude iz celog regiona, kao i lični primeri i iskustva saboraca/saborkinja, sagovornica i publike.

Veče završavamo radioničarski: Nađe čitaju pesme sopstvenim simptomima i ženama čiji su kapci ljubili pod, a publika je pozvana da se pridruži svojim pričama i iskustvima te mapira sopstvene simptome kroz kolektivnu aktivaciju prostora.

Nađa Kračunović je interdisciplinarna umetnica koja prožima svakodnevicu tekstovima pisanim neposlušnim rukama.

Nađa Stanojević rođena je u Nišu, a koreni su joj po celoj bivšoj Jugoslaviji. MS aktivistkinja, preduzetnica i dog mom.

The post Društvo nevidljivih simptoma: Nađe u dijalogu appeared first on Vagon Gallery.

Jednoj ženi je gorela glava 12 dana

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 15:52:33 +0000

Mojim utrnulim prstima, karminom, crtam tektonske poremećaje,

Planiram distorzije, bojim crne rupe,

Po kojima ce plesati armija žena kao ja.

Čije ruke isto tako trnu, čija tela plaču pesme,

Vodeći ratove u sopstvenim telima.

Umetnica Nađa Kračunović humorom, autoteorijom, performansom i višeglasjem saziva ’’armiju žena kao ja’’ u proces obeležen hroničnim stanjima tela koje poslednje tri godine informiše multipla skleroza (MS). Mreža umetničkih zabeleški poziva na individualno i kolektivno promišljanje feminizovanog emotivnog rada (učinjenog) nevidljivim za svakodnevne odnose, društvo i sistem.

Neretko trivijalizovano pitanje kako si/smo? iziskuje automatizovane odgovore koje nam na svakodnevnom nivou ograničavaju razumevanje sebe i mogućeg sveta. Postajanje jedinkom i mnoštvom nije uvek dobrodošlo, jer nas ukalupljivanje u uloge, singularne identitete i pozicije čini dostupnijim poljima ekstrakcije. Upravo jedna od ključnih uloga umetnosti je da te granice pomera, preispituje i provocira. Da bi to činila ona ne mora biti megalomanska, precizna, kanonski zadovoljavajuća, naprotiv. Njena transformativna snaga se javlja u titrajima, neuronskim preskakanjima, suočavanjima sa izvorima otpora neminovnoj promeni.

Žena-pauk, žena-igla, žena kojoj gori glava. Umetničke metode postaju strategije preživaljavanja i življenja, centrirajući telo kao ranjenog pripovedača/icu. Nađa koristi humor kao ključni alat za prevođenje simptoma u fiktivne karaktere, poput umora, histerije, trnjenja, glavobolje i mučnine. Telo koje odstupa od normativne funkcionalnosti biva proglašeno pogrešnim i neadekvatnim, postaje živa arhiva u kojoj titraju “kolonijalne enklave moći”. Tu se otvara i pitanje pripadnosti/ posedovanja tela, nametnutog pristanka na odnos u relaciji pacijentkinja – medicinski radnik/ca – medicinski sistem.

Ove dinamike Nađa razigrano prevodi u svojim radovima Hronične superpozicije i Vidi ti nju!. (..hrani je nemačka fondacija, sviđa joj se svaka ovacija, doktori ne znaju je l’ ovulacija il’ nacija?) Crteži na uputima za specijalističke preglede, poezija, intervencije na fotografijama iz pasoša korišćene za imigraciju u Nemačku, ispletene skulpture pauka, gipsane kosti i kičma, i govor postaju katarzično višeglasije tela u ćelijskoj, telesnoj, društvenoj i političkoj tranziciji.

Dehumanized lives, Immigrant wives

Medical workers, Bodies with a price,

I stand here for you, speaking my broken tongues.

Repeticijom, alteracijama, i umnožavanjem uloga i pozicija umetnica rastače kalupe u koje nas patrijarhat i kapitalizam svakodnevno sabijaju. Ona poziva na transformaciju (unutrašnjih) opresivnih glasova u radoznalost koja nam drži prostor za dublje osluškivanje ka izlazu. Tako nam i Pol Presijado (Ja sam to čudovište koje vam se obraća) poručuje: “Bilo ko od vas, ko bi se usudio da zaroni u kaledioskop sopstvene želje i sopstvenog tela, u svoj rezervoar nervne napetosti, u vlastito pamćenje, mogao bi u sebi da pronadje okrepljujuće uzbudjenje, slobodnu energiju koja nagoni da živimo drugačije, da se menjamo da budemo drugačiji, da budemo, takoreći, radikalno živi.”

Tekst: Nataša Prljević

Nađa Kračunović (1996, Beograd, Srbija) je interdisciplinarna umetnica koja živi i radi u Berlinu. Njena umetnička praksa obuhvata glas, performans, crtež i tekst kroz koje istražuje biopolitičke prakse roda, bolesti, i državljanstva, kao i svakodnevne socijalne odnose. Kao strategije preživljavanja, radovi nastaju iz grla žene, ličnih dnevnika, intimnih susreta, medicinskih izveštaja, i fikcije.

Internacionalna izlagačka i izvođačka praksa uključuju Muzej savremene umetnosti u Skoplju, Documenta 15 u Kassel-u, i Kunstsammlungen Chemnitz. Učestvovala je na brojnim rezidencijama, uključujući CRL – Central Elétrica (Porto, Portugal), DAAD Heritage for Communities (Luksor, Egipat) i Freie Radikale pri Floating University (Berlin, Nemačka). Dobitnica je više umetničkih stipendija i programa mobilnosti.

U svojoj pedagoškoj i mentorskoj praksi radi u oblasti glasa, performansa i umetničkih strategija; vodi dugogodišnju radionicu How to Perform a Scream?, u kojoj glas postaje alat otpora, oslobađanja i kolektivne imaginacije. Suosnivačica je mobilnog multimedijalnog instituta Crying Classroom i članica interdisciplinarnog ansambla Don’t Worry, It’s Out of Control.

https://nadjakracunovic.com/

Nataša Prljević je interdisciplinarna umetnica, radnica u kulturi i organizatorka. Putem kolaborativne i kolektivne feminističke prakse fokusira se na ulogu umetnosti u razvoju kolektivne imaginacije, transformativne pedagogije i pravde. Neguje kolaž i višeglasje, razvijajući razne modalite i medije u svoj umetnički, kustoski i mentorsku rad.

Obrazovanje i radno iskustvo stekla je u Srbiji, SAD-u i Meksiku. Predavala je na New School/Parsons School of Art and Design, Brooklyn College, i University of Michigan, Ann Arbor u toku master studija. Radila je kao izvršna asistentkinja i kustoskinja na umetničkom rezidencijalnom programu Residency Unlimited u Njujorku (2016-2019). Inicijatorka je transnacionalne platforme HEKLER koja se fokusira na kolektivno propitivanje gostoprimstva i konflikta, i deo organizacionog tima sastajališta Četiri vode u Ljubanjama, koje je inicirala Jelena Prljević.

http://www.natasaprljevic.com/

Otvaranje Postavka

The post Jednoj ženi je gorela glava 12 dana appeared first on Vagon Gallery.

Snovi debitanata

Isidora Branković — Mon, 04 May 2026 15:27:53 +0000

Rad istražuje razmjenu između umjetničkog i neumjetničkog. U galeriji se pojavljuje tijelo koje tu obično ne pripada, dok umjetnica preuzima njegovu svakodnevnu funkciju. Ova intervjencija ispituje kako okruženje mijenja značenje rada i njegovu percepciju. Zamijena uloga stavra napetost između priznatog i nevidljivog rada. Na jednoj slavi srećem Dajanu Čubrilović koja, iz čiste znatiželje, u svojoj trpezariji ponavlja sve moje performanse. Ta slučajnost postaje središnja tačka mog interesa. Odlučujem da zamijenimo uloge: ona izvodi moj performans u galeriji, dok ja preuzimam njenu smjenu na poslu. Ovom gestom istražujem granice identiteta, rada i reprezentacije – gdje počinje umjetnost, a gdje svakodnevica.

The post Snovi debitanata appeared first on Vagon Gallery.